Onderwijsprogramma en activiteiten

Algemeen
Voor leerlingen met TOS is het belangrijk dat zij leren communiceren met hun omgeving. Daarom besteden wij veel aandacht aan hun communicatieve ontwikkeling. Dit loopt als een rode draad door ons onderwijsprogramma. Daarnaast leren onze leerlingen samenwerken en verantwoordelijkheid dragen. Wij werken vanuit veiligheid en structuur naar een zo groot mogelijke zelfstandigheid en communicatieve zelfredzaamheid. We bieden de kinderen op een intensieve manier 100% van de lesstof aan, maar differentiëren in verwerking. Wij hebben voor elk basisvak een onderwijsplan. In het onderwijsplan beschrijven wij het leerstof aanbod. 

Hoge verwachtingen 
Onze kinderen hebben een TOS of een vermoeden van TOS. Dit betekent dat onze leerlingen gemiddeld over minder stimulerende kenmerken beschikken. Het werkgeheugen van een groot deel van onze kinderen is snel overbelast. Een zwak werkgeheugen zorgt voor uitdagingen in het leren. De capaciteit van het werkgeheugen is doorslaggevend voor het leveren van goede leerprestaties.  We kiezen ervoor onze ambitie hoog te stellen voor onze doelgroep. We geloven in het positieve effect van het hebben van hoge verwachtingen én het bieden van kansrijk onderwijs. We volgen hierin de ambities opgesteld door Kentalis. Kentalis Onderwijs stelt voor alle doelgroepen de volgende ambities: minimaal 75% van de leerlingen stroomt aan het eind van de schoolloopbaan uit op het benodigde niveau voor het uitstroomniveau zoals twee jaar vóór uitstroom gesteld in het ontwikkelingsperspectief.

Thematisch onderwijs met rijke teksten
Op de Prof. Huizingschool werken wij thematisch aan de ontwikkeling van kennis, taal en communicatie. Ons onderwijs is opgebouwd rondom betekenisvolle thema's die aansluiten bij de belevingswereld van leerlingen en tegelijkertijd hun kennis van de wereld vergroten.

Binnen ieder thema staan rijke teksten centraal. Dit zijn informatieve, verhalende of beschouwende teksten die leerlingen uitdagen om nieuwe woorden, kennis en inzichten op te doen. De rijke teksten vormen de basis voor verschillende vakgebieden, zoals begrijpend lezen, woordenschat, mondelinge taal, schrijven, wereldoriëntatie en burgerschap.

Door te werken met rijke teksten creëren we samenhang tussen de verschillende leergebieden en vergroten we de taal- en kennisontwikkeling van onze leerlingen. Dit is voor onze doelgroep extra belangrijk, omdat taalontwikkeling en kennisontwikkeling elkaar versterken.

Van groep 1 tot en met groep 8 bouwen we op deze manier doelgericht aan een stevige basis van taal, kennis en communicatieve vaardigheden, zodat leerlingen actief kunnen deelnemen aan onderwijs en maatschappij.

Lezen
Het goed ontwikkelen van het fonemisch bewustzijn (bewustzijn van klanken in woorden) en het verwerven van letterkennis helpt bij het leren lezen. In de groepen 1 en 2 besteden we hier veel aandacht aan. In de groep 3 en 4 werken we met onze leerlingen intensief aan het technisch lezen met de methode Veilig Leren Lezen en middels thematisch leesonderwijs Zin In Lezen. Vanaf groep 4 gaan we systematisch verder met het voortgezet technisch lezen. In de bovenbouw lezen onze leerlingen leesteksten passend bij de thema’s, dit vergroot de leesopbrengsten én de motivatie. Wij maken gebruik van het onderwijsaanbod de Bieb In School, dit maakt lezen leuk!

Wij werken met de methodiek Close reading in onze school. Dit is een verdiepende manier van begrijpend lezen waarbij de inhoud van een complexe tekst centraal staat. De leerlingen gaan op een actieve manier aan de slag met de tekst. Herlezen, aantekeningen maken, samenvatten, monitoren, samenwerken, redeneren, discussiëren, en reflecteren zijn de belangrijke vaardigheden waar het bij Close Reading om draait. Bij Close Reading wordt de leerling uitgedaagd een moeilijke tekst meerdere malen te lezen. Het doel van Close Reading is dat de leerling er ook complexe teksten mee kan doorgronden. Als de leerling zich zo in de tekst verdiept, onthoudt hij ook beter wat er verteld wordt. 

Taal
Bij kinderen met TOS is de taalontwikkeling niet op niveau, terwijl taalvaardigheid aan de basis ligt van al het schoolse leren. Zo jong mogelijk starten met een talig aanbod dat aansluit bij de onderwijsbehoeften van het kind is essentieel om de leerachterstand zo klein mogelijk te houden. Niet alle leerlingen met TOS ervaren dezelfde mate van problemen op dezelfde taalgebieden en het profiel van de taalproblemen kan veranderen als leerlingen ouder worden. De professional zal daarom altijd rekening houden met de individuele taalbehoeftes van de leerling. Toch is het mogelijk om op hoofdlijnen per taalgebied en leeftijdsgroep aan te geven welke taalproblemen vaak worden gezien en hierbij een passend onderwijsaanbod op te stellen. Veel aandacht gaat uit naar de spraak- en taalontwikkeling en de totale ontwikkeling van het jonge kind. Zo geven we samen met de logopedisten vorm aan taalonderwijs. De taallessen verwerken we in groep groep 1t/m 8 thematisch voor de groepen 1-3 middels de leerlijnen van Parnassys Jonge Kind en voor de groepen 4 t/m 8 aan de hand van de CED leerlijnen.

Spelling
Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) vinden spelling vaak lastig. Dit komt doordat goed leren spellen veel vraagt van luisteren, analyseren en het toepassen van taalregels. Voor leerlingen met TOS is het begrijpen van klankstructuren (morfemen) en grammaticale regels vaak een extra uitdaging. Toch blijkt uit onderzoek dat deze leerlingen spelling net zo goed kunnen leren als hun leeftijdsgenoten – mits ze voldoende tijd, herhaling en gerichte uitleg krijgen.

Daarom starten we op de Prof. Huizingschool al in groep 1 met activiteiten die het leren van spelling ondersteunen. In de kleutergroepen besteden we veel aandacht aan klanken en letters. We doen dit spelenderwijs en gestructureerd, met activiteiten uit de werkmap Fonetisch Bewustzijn. Hierbij oefenen kinderen met het hakken en plakken van woorden (analyseren en synthetiseren). Dit fonemisch bewustzijn vormt een belangrijke basis voor het leren lezen en spellen in groep 3.

Vanaf groep 3 werken we doelgericht aan spelling met behulp van de leerlijn spelling. We kiezen ervoor om spelling aan te bieden via actieve en gevarieerde werkvormen, die we waar mogelijk aansluiten bij het thema van de groep. Zo blijft het betekenisvol en motiverend voor de kinderen.

Het spellingonderwijs op onze school is afgestemd op de taal- en leerbehoeften van kinderen met TOS. De focus ligt op:

• het versterken van fonologisch bewustzijn (klanken herkennen en onderscheiden),
• het leren herkennen van patronen in woorden,
• het ontwikkelen van een sterk woordbeeld, en
• het begrijpen en toepassen van spellingregels.

We maken daarbij veel gebruik van visuele ondersteuning en expliciete instructie. Zo zorgen we ervoor dat elke leerling – op zijn of haar eigen tempo – goede stappen kan zetten in spelling.

Begrijpend Lezen 
Om goed te leren lezen met begrip, zijn woordenschat en achtergrondkennis (kennis van de wereld) essentieel. Hoe eerder en systematischer we kinderen hierin ondersteunen, hoe beter ze voorbereid zijn op het begrijpend lezen in de bovenbouw en later op volwaardige deelname aan de maatschappij.

Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben vaak meer moeite met het begrijpen van teksten. Daarom besteden we hier op de Prof. Huizingschool extra aandacht aan. We geloven in duidelijke instructie, doelgerichte begeleiding en het betekenisvol maken van teksten. We sluiten aan bij herkenbare situaties en zetten de taal- en cultuurervaringen van kinderen in om hun begrip en netwerk van kennis te vergroten.

Woordenschat
Woordenschat vormt de basis voor taalontwikkeling, communicatie en leren. Omdat veel van onze leerlingen een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben en een deel van onze leerlingen Nederlands als tweede taal leert, besteden wij hier dagelijks en doelgericht aandacht aan.

Wij bieden woordenschatonderwijs aan binnen betekenisvolle thema's. Nieuwe woorden worden expliciet aangeleerd volgens de Viertakt van Verhallen: woorden worden voorbereid, uitgelegd, geoefend en herhaald. Hierdoor krijgen leerlingen voldoende gelegenheid om nieuwe woorden te begrijpen, te onthouden en actief te gebruiken.

Leerkrachten en logopedisten werken hierbij nauw samen. Zij ondersteunen de lessen met visuele hulpmiddelen, Nederlandse Gebarenondersteuning (NmG), verhalen, gesprekken en interactieve werkvormen. Nieuwe woorden komen gedurende meerdere weken terug in verschillende lessen en situaties, zodat leerlingen de woorden daadwerkelijk kunnen toepassen.

Door deze gezamenlijke en planmatige aanpak vergroten leerlingen hun dagelijkse en schoolse woordenschat, versterken zij hun communicatieve vaardigheden en ontwikkelen zij meer zelfvertrouwen in het gebruik van taal

Rekenen 
In de kleutergroepen wordt er gewerkt met de methodiek 'Met Sprongen Vooruit'. Alle rekendoelen voor groepen 1 en 2 worden daarin aangeboden. Ook maken we gebruik van de werkmap Beginnende gecijferdheid. Door de kinderen ervaring te laten opdoen en door de activiteiten met ze te ondernemen op het gebied van tellen en getalbegrip, meten en meetkunde leggen we een stevig fundament voor beginnende gecijferdheid. Het leren rekenen in groepen 3 t/m 8 doen we met 'De Wereld in Getallen' en 'Rekenroute'. In groep 3 en 4 ondersteunen we dit met 'Met Sprongen Vooruit' leren rekenen. 

Wereldoriëntatie en thematisch onderwijs
Op de Prof. Huizingschool werken wij thematisch aan de ontwikkeling van kennis, taal en communicatie. Binnen ons thematisch onderwijs worden de vakgebieden wereldoriëntatie, taal, burgerschap, digitale geletterdheid en creatieve vorming zoveel mogelijk met elkaar verbonden.

De thema's zijn zorgvuldig opgebouwd en sluiten aan bij de kerndoelen voor het speciaal onderwijs. Daarbij maken wij gebruik van leerlijnen die zorgen voor een doorgaande ontwikkeling van groep 1 tot en met groep 8. Door te werken met een meerjarige themaplanning komen alle belangrijke kennisgebieden en kerndoelen planmatig en evenwichtig aan bod.

Binnen de thema's werken leerlingen met rijke teksten, betekenisvolle opdrachten en onderzoeksvragen die aansluiten bij hun leeftijd en ontwikkeling. Hierdoor vergroten zij niet alleen hun kennis van de wereld, maar ontwikkelen zij ook hun taalvaardigheid, woordenschat, communicatieve vaardigheden en kritisch denken.

De thema's worden vastgelegd in een themaplanner waarin de doelen, activiteiten, woordenschat, rijke teksten en koppelingen met de verschillende vakgebieden zijn uitgewerkt. Op deze manier zorgen we voor samenhang in het onderwijs en bieden we leerlingen een betekenisvolle en taalrijke leeromgeving.

Door kennisontwikkeling en taalontwikkeling bewust met elkaar te verbinden, bereiden wij onze leerlingen voor op actieve deelname aan de samenleving van nu en de toekomst.

Bewegingsonderwijs
Bewegen is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van kinderen. Door te bewegen ontdekken leerlingen hun mogelijkheden, leren zij samenwerken met anderen en ontwikkelen zij hun motorische vaardigheden. Bewegingsonderwijs draagt niet alleen bij aan de lichamelijke ontwikkeling, maar ook aan het zelfvertrouwen, de sociale vaardigheden en het plezier in bewegen.

Op de Prof. Huizingschool werken we met drie vakleerkrachten bewegingsonderwijs, waarbij ieder leerteam (onderbouw, middenbouw en bovenbouw) een vaste vakleerkracht heeft. Hierdoor ontstaat een doorgaande lijn in het aanbod en kennen de vakleerkrachten de leerlingen goed. Zij volgen de motorische ontwikkeling van leerlingen systematisch en signaleren vroegtijdig wanneer extra ondersteuning nodig is.

Ons bewegingsonderwijs is uitgewerkt in een onderwijsplan Bewegen, waarin de kerndoelen, leerlijnen en ontwikkeldoelen voor de verschillende leeftijdsgroepen zijn beschreven. Het aanbod sluit aan bij de mogelijkheden en ondersteuningsbehoeften van onze leerlingen en biedt ruimte voor succeservaringen, uitdaging en ontwikkeling.

Daarnaast sluiten de bewegingslessen zoveel mogelijk aan bij de thema's die binnen de school centraal staan. Hierdoor worden kennis, taal en bewegen met elkaar verbonden en ontstaat een betekenisvolle leeromgeving waarin leerlingen ook tijdens de gymles werken aan woordenschat, communicatie en wereldoriëntatie.

Alle groepen krijgen bewegingsonderwijs van een vakleerkracht. Vanaf groep 5 douchen de leerlingen na de gymles. Door de combinatie van specialistisch bewegingsonderwijs, aandacht voor de motorische ontwikkeling en de verbinding met ons thematisch onderwijs werken we aan een brede ontwikkeling van iedere leerling.

Ondersteuning bij motorische ontwikkeling
De motorische ontwikkeling van leerlingen wordt gevolgd tijdens de lessen bewegingsonderwijs. Wanneer er zorgen zijn over de motorische ontwikkeling vindt overleg plaats met ouders en, indien nodig, met de orthopedagoog of externe deskundigen. In overleg met ouders kan worden doorverwezen naar bijvoorbeeld kinderfysiotherapie of kinderoefentherapie.

Digitale geletterdheid
Op de Prof. Huizingschool bereiden we leerlingen voor op een samenleving waarin digitale vaardigheden steeds belangrijker worden. Daarom besteden wij vanaf groep 1 tot en met groep 8 aandacht aan digitale geletterdheid.

Digitale geletterdheid is bij ons geen los vak, maar is verweven binnen het thematisch onderwijs. Leerlingen leren op een passende manier omgaan met digitale middelen, informatie zoeken en verwerken, media bewust gebruiken en veilig handelen in een digitale omgeving.

Binnen de thema's werken we aan de landelijke kerndoelen voor digitale geletterdheid. Hierbij besteden we aandacht aan:

• ICT-basisvaardigheden;  
• Mediawijsheid;  
• Informatievaardigheden;  
• Computational thinking (probleemoplossend en logisch denken). 

De inhoud en moeilijkheidsgraad sluiten aan bij de leeftijd, ontwikkeling en ondersteuningsbehoeften van onze leerlingen. Zo bouwen we stapsgewijs aan digitale vaardigheden die leerlingen nodig hebben om nu en in de toekomst actief en verantwoord deel te nemen aan de maatschappij.

TOS methodieken ter ondersteuning van de sociale vaardigheid in de groep
De drie TOS methodieken zijn PeTOS, Spraakwaterval en Story Grammar.

• PeTOS is de makkelijk uit te spreken afkorting van psycho-educatie TOS. Met PeTOS werken kinderen met een taalontwikkelingsstoornis systematisch aan het leren ‘lezen’ van de eigen (binnen)wereld en die van anderen. PeTOS is een leerlijn en klassikale lesmethode voor leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis in groep 1 tot en met 8 van het speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs. PeTOS heeft vijf thema’s die elk jaar terugkeren: ik & jij, mijn gevoelens, mijn lijf, mijn wereld en mijn taal & TOS. PeTOS is ontwikkeld door professionals uit het cluster-2 onderwijs en een senior onderzoeker van de Kentalis Academie. Door met PeTOS te werken versterken we het zelfbeeld en de sociale vaardigheden van onze leerlingen. 
   
• Spraakwaterval is ontwikkeld voor leerlingen met een communicatieve hulpvraag. De methodiek is gericht op het vergroten van hun zelfinzicht, zelfvertrouwen en communicatieve en sociaal-emotionele redzaamheid. We weten dat communicatie meer is dan alleen mondelinge taal. Ook non-verbale communicatie, zoals lichaamstaal, houding en sociale vaardigheden is belangrijk. Het doel van Spraakwaterval is om leerlingen voldoende sociaal-communicatief redzaam te maken om te participeren in het (reguliere) vervolgonderwijs en in de maatschappij.
   
• Story Grammar training is een methode die leerlingen met TOS (letterlijk) houvast geeft bij het vertellen van een verhaal. Dat gebeurt door het inzetten van de verhaalvlecht. Die bestaat uit symbolen voor de verhaalstructuur. Daarmee krijgt de leerling inzicht in de overkoepelende verhaallijn (de macrostructuur). Daarnaast is er in de methode aandacht voor het gebruiken van de juiste inhoudswoorden (naam- en werkwoorden) en grammaticale zinnen (de microstructuur). Ook die zijn nodig voor een samenhangend verhaal.

Relatievorming en seksualiteit 
In ons onderwijs aan onze leerlingen is seksualiteit en relatievorming een onderdeel van de gehele kennisoverdracht. Daarvoor zetten we de methode PeTOS en 'Kriebels in je buik' in. We nemen ook deel aan de 'week van de Lentekriebels'. In de methodiek zijn alle kerndoelen opgenomen passend bij de seksuele vorming. Wij benaderen vragen over seksualiteit vanuit het individuele ontwikkelingsniveau en stemmen af. De voorlichting richt zich op de sociale, ethische en emotionele aspecten.  

Godsdienst en levensbeschouwelijk onderwijs
In ons land, binnen onze school, ontmoeten veel culturele stromingen elkaar. Binnen onze school proberen we voorwaarden te scheppen om open te staan voor verschillende culturen, tradities en godsdiensten. Dit kan aan de orde komen tijdens kringgesprekken, maar ook bij de lessen PeTOS of themalessen gekoppeld aan burgerschap. 

Beeldende vorming en Cultuur educatie
In iedere groep wordt wekelijks aandacht besteed aan beeldende vorming. De leerlingen leren op diverse manieren met materialen om te gaan. Daarnaast leren zij allerlei technische vaardigheden. Gedurende de schoolloopbaan is er voor de leerlingen een aanbod van activiteiten op het gebied van Cultuur educatie in samenwerking met de kunstenschool Kaliber. Hieronder valt beeldende vorming, muziek, dans en museumbezoek. Jaarlijks gaan kinderen naar een voorstelling of wordt een voorstelling op school gegeven.